88.500 невработени, а фирмите бараат работници: Каде се разминуваат понудата и побарувачката?
Во Македонија повеќе од 88.500 лица се евидентирани како активни баратели на работа, а истовремено речиси 62 проценти од анкетираните работодавачи велат дека им се потребни нови вработени. Најновите податоци на Државниот завод за статистика дополнително покажуваат раст на стапката на слободни работни места, што повторно го отвора прашањето како земјата може истовремено да има висока невработеност и недостиг од работници.
Според податоците на Агенцијата за вработување што ги пренесува МРТ, во јуни биле регистрирани 88.541 активен барател на работа, или 2.425 повеќе отколку во мај. Дополнително, во евиденцијата имало 41.281 пасивен барател на работа.
Но структурата на невработените објаснува дел од парадоксот.
Од активните баратели, 51.390 лица, или 58 проценти, се без образование или имаат само основно образование, додека 22.195, односно околу една четвртина, имаат средно образование.
Од другата страна се компаниите со сè поконкретни кадровски потреби.
Според анкетата за потреби од вештини на Агенцијата за вработување, која ги испитува плановите на приватните работодавачи за следните шест до 12 месеци, речиси 62 проценти од анкетираните компании планираат нови вработувања. Проценката е дека приватниот сектор ќе има потреба од 14.498 нови работници.
Најмногу нови вработувања се очекуваат во преработувачката индустрија, 5.328, потоа во трговијата, 2.342, градежништвото, 1.437, и сместувањето и услугите со храна, 958.
ДЗС: Најмногу се бараат работници во услуги и продажба
И најновото соопштение на Државниот завод за статистика, објавено на 1 септември, ја потврдува растечката побарувачка.
Во второто тримесечје од 2026 година стапката на слободни работни места достигнала 2,17 проценти, наспроти 2,07 проценти во првото тримесечје. Најголем број слободни работни места, 2.980, имало во групата „работници во услужни дејности и продажба“.
Најголем недостиг во однос на бројот на постојните работни места има во секторот сместување и послужување храна, каде стапката на слободни позиции достигнала 6,23 проценти. Највисока регионална стапка има Скопскиот Регион со 2,30 проценти, а најголем притисок чувствуваат компаниите со 10 до 49 вработени, каде стапката е 3,20 проценти.
Тоа покажува дека проблемот не е едноставно „нема работници“, туку дека расположливата работна сила често не се наоѓа таму каде што се работните места или нема профил и вештини што ги бара работодавачот.
Невработеноста паѓа, но јазот останува
Податоците на ДЗС од Анкетата за работната сила даваат уште една слика на пазарот.
Во второто тримесечје од 2026 година во земјата имало 90.020 невработени лица, а стапката на невработеност изнесувала 11,3 проценти. Истовремено имало 708.698 вработени. Во однос на истиот период лани, бројот на невработени е намален за 1,5 проценти, а бројот на вработени е зголемен за еден процент.
Бројката од 90.020 не треба директно да се изедначува со 88.541 лица во евиденцијата на Агенцијата за вработување. ДЗС ја утврдува невработеноста преку Анкетата за работната сила според меѓународна методологија, додека Агенцијата води административна евиденција на лица што се пријавиле како баратели на работа.
Но двата извора укажуваат на истата поширока слика: десетици илјади луѓе немаат работа, додека илјадници работни позиции остануваат непополнети.
Решението сè почесто се бара во странски работници
Поради недостигот од кадар, домашните компании сè повеќе ангажираат работници од странство.
Во текот на минатата година биле обработени 10.143 барања поврзани со вработување странци. Од нив 836 биле барања за работни дозволи, а 9.307 биле барања од МВР за мислење за искористеноста на квотата и моменталните потреби на пазарот. Тоа, значи, не претставува бројка од 10.143 издадени работни дозволи.
За 2026 година Владата утврди квота од 10.000 работни ангажмани за странци. Од нив, 9.750 се за вработување, 200 за упатени странци и 50 за сезонска работа. Во рамки на квотата за вработување, 4.500 се предвидени за нови ангажмани, а 5.250 за продолжување на постојните.
Тоа е можеби највидливиот показател за промената на домашниот пазар на труд.
Земјата и натаму има десетици илјади невработени, но само нивниот број повеќе не е доволен за да се процени дали има достапна работна сила. Сè поважни стануваат квалификациите, работното искуство, местото на живеење, условите што ги нуди работодавачот и подготвеноста на невработениот да работи во секторите каде што има побарувачка.
Затоа вистинскиот проблем на пазарот на трудот сè помалку е само невработеноста, а сè повеќе несовпаѓањето меѓу работниците што ги има и работниците што им се потребни на компаниите.
Ј. Ѓ.

