Сагата која со години како темен облак лебдеше над англискиот фудбал конечно влезе во својата најкритична и решавачка фаза. На 29 септември, Премиер лигата ја шокираше спортската јавност со официјално соопштение во кое се истакнува дека „независна комисија го прогласи Манчестер Сити за виновен по сите точки од обвинението за сериозни прекршувања на финансиските правила“. Овие малверзации опфаќаат период од дури девет сезони (од 2009/10 до 2017/18), а клубот е прогласен за виновен и за најголемиот дел од обвиненијата за опструкција и несоработка со истрагата. Ова веќе не е само медиумска шпекулација или листа на обвинувања – ова е официјална дисциплинска одлука која ги тресе темелите на „Етихад“. Сити веќе најави остра правна битка и жалба, додека висината на казната допрва треба да биде одредена.
Анатомија на скандалот: Што значат „115-те обвиненија“?
Случајот кој во јавноста стана познат како „115 обвиненија“ (иако повремено се споменува и бројката од 130 поради различната методологија на броење на прекршоците), сега добива јасни контури. Најпрецизната формулација од комисијата гласи дека се утврдени сите суштински финансиски прекршувања, додека кај несоработката се потврдени три од вкупно четирите разгледувани обвиненија. Важно е да се напомене дека станува збор за драстично кршење на фудбалските прописи, а не за кривични пријави против директорите на клубот. Овој мамутски процес започна со истрага уште во 2018 година, формалните обвиненија беа покренати во февруари 2023, а маратонската расправа конечно финишираше во декември 2024 година.
Финансиска гимнастика тешка над 900 милиони фунти
Во самиот центар на овој скандал е начинот на кој клубот го прикажувал и маскирал своето финансирање. Според наодите на комисијата, комерцијалните партнери на Сити исплаќале само мал дел од формално договорените милионски спонзорства. Остатокот од парите тајно го пумпала сопственичката компанија „Абу Даби јунајтед груп“. Преку овој механизам, директните сопственички средства биле лажно претставувани како легитимни комерцијални приходи. Дополнително, утврдени се и сложени договорни конструкции преку кои вештачки биле прикажувани пониски оперативни трошоци, вклучително и сомнителни аранжмани поврзани со правата на имиџ на фудбалерите. Според анализите на „Скај спортс“, само вештачкото пумпање на приходите достигнува вртоглави 830 милиони фунти.
Вкупниот ефект од оваа финансиска гимнастика – зголемени приходи и нереално намалени трошоци – според официјалните наоди надминува 900 милиони фунти. Овде не станува збор за класична проневера или кражба на пари, туку за софистицирана манипулација со финансиското известување. Со ова, Манчестер Сити создал илузија дека стриктно ги почитува правилата за финансиски фер-плеј. Суштината на прекршокот е стекнувањето нефер конкурентска предност: лажно прикажаните повисоки приходи отвориле огромен простор за астрономски плати и купување на најдобрите светски играчи. Комисијата децидно утврдила дека вистинската финансиска крвна слика била систематски прикривана од ревизорите и регулаторните тела.
Сити возвраќа на ударот: „Ова е теорија на заговор“
Одговорот од синиот дел на Манчестер е категоричен и борбен. „Клубот е невин за обвиненијата изнесени од Премиер лигата“, се наведува во нивното соопштение. Раководството тврди дека располага со „непобитни докази“ и дека одлуката е полна со суштински правни и фактички грешки. Извршниот директор Феран Соријано отиде чекор подалеку, нарекувајќи го случајот „теорија на заговор на Премиер лигата“ во интерно видео обраќање до вработените, тврдејќи дека банкарските изводи докажуваат оти спорните средства не дошле од сопственикот.
Во меѓувреме, Пеп Гвардиола, кој го напушти тренерското столче изминатово лето, јавно застана во одбрана на клубот. „Тука сум, повеќе од кога било. Заедно ќе го надминеме ова“, порача Шпанецот, испраќајќи порака на лојалност, а не конкретно побивање на доказите. Од друга страна, поранешниот претседател на Сити и на ФА, Дејвид Бернштајн, излезе со остар и спротивен став. „Не мислам дека сегашното раководство може веродостојно да продолжи“, изјави тој, барајќи оставки и отворајќи го клучното прашање за управувачката одговорност и за тоа кој ги потпишувал спорните извештаи.
Од испаѓање до исклучување: Што го чека англискиот шампион?
Сега, очите на фудбалскиот свет се вперени кон можните санкции, кои се движат од парични казни до драстично одземање бодови, суспензија, па дури и исклучување од Премиер лигата. Аналитичарите на „Скај спортс“, Кавех Солхекол и Роб Дорсет, предупредуваат дека значително одземање бодови може да предизвика испаѓање на клубот во понизок ранг, додека евентуалното исклучување отвора невиден преседан за нивно повторно враќање во англиската фудбалска пирамида. Се спомнуваат и одземање на титули стекнато во тој спорен период, па дури има и предлози за казнено стартување на Сити во наредни неколку сезони со – 25 бодови.
Но, засега сè е во доменот на шпекулации.
Обемот и траењето на овие прекршувања ја прават секоја споредба со помалите случаи на Евертон и Нотингем Форест невозможна. Сити има рок до 2 октомври за поднесување жалба, но за разлика од нивниот претходен спор со УЕФА, оваа постапка не нуди правен спас пред Спортскиот арбитражен суд (CAS) во Лозана. На хоризонтот се наѕираат и мултимилионски тужби за обесштетување од ривалските клубови, што може дополнително да ја развлече оваа правна војна. Главниот тест за англискиот фудбал сега е јасен: дали конечната санкција ќе биде пропорционална на нелегално стекнатата доминација и дали ќе успее да ја спаси разнишаната доверба во интегритетот на Премиер лигата.
Ј. Ѓорѓиоски



