Дали животот на Земјата дошол од вселената? Откритија во астероидите Рјугу и Бену
Од петте основни компоненти на ДНК и РНК до аминокиселини и шеќери, примероците од астероидите Рјугу и Бену откриваат дека хемиските предуслови за живот можеби биле распространети низ раниот Сончев Систем.
Дали животот на Земјата можеби започнал со помош на материјали пристигнати од вселената? Ова прашање добива нова научна тежина по серијата откритија во примероци од астероидите Рјугу и Бену, во кои истражувачите пронајдоа значајни органски молекули, вклучувајќи ги и основните компоненти на генетскиот материјал.
Научниците веќе идентификуваа аминокиселини, шеќери и сите пет основни нуклеобази што учествуваат во изградбата на ДНК и РНК. Овие резултати не докажуваат дека животот потекнува од вселената, но покажуваат дека дел од хемиските состојки неопходни за неговото настанување можеле да се формираат во астероиди, многу пред да се појават првите живи организми на Земјата.
Едно од најзначајните откритија е објавено во март 2026 година во научното списание „Nature Astronomy“. Меѓународен истражувачки тим, предводен од јапонски научници, потврди присуство на сите пет основни нуклеобази во примероци од астероидот Рјугу: аденин, гванин, цитозин, тимин и урацил.
Станува збор за молекулите што ја претставуваат хемиската азбука на генетската информација. Аденин, гванин, цитозин и тимин се дел од ДНК, додека урацил ја има истата улога во РНК наместо тиминот. Заедно со шеќерите и фосфатите, тие ги формираат нуклеотидите, основните единици на нуклеинските киселини.
Примероците од Рјугу биле собрани со јапонската вселенска сонда „Хајабуса 2“, која ги донесе на Земјата во декември 2020 година. Истражувачите анализирале материјал кој бил собран директно од астероидот и заштитен од изложување на земската атмосфера и биолошка контаминација.
Особено важно е што сите пет нуклеобази биле идентификувани во двата анализирани примерока. Нивната застапеност била приближно избалансирана меѓу двете главни хемиски групи – пурините и пиримидините. Научниците забележале и дека односот меѓу овие молекули се разликува кај различни астероиди, што укажува дека условите во нивните матични тела влијаеле врз хемиските процеси.
Бену открива и шеќери неопходни за животот
Уште поширока слика за хемијата на раниот Сончев Систем понудија примероците од астероидот Бену, собрани од американската мисија „OSIRIS-REx“ на НАСА и донесени на Земјата во септември 2023 година.
Во декември 2025 година, НАСА објави дека во материјалот од Бену биле пронајдени рибоза и глукоза. Рибозата е шеќер со пет јаглеродни атоми и претставува составен дел на РНК, додека глукозата е еден од најважните извори на енергија кај живите организми.
Ова откритие е особено значајно затоа што во претходни анализи на примероците од Бену веќе биле идентификувани сите пет нуклеобази, фосфати и аминокиселини. Со откривањето на рибозата, научниците добија доказ дека во материјалот од овој астероид се присутни сите основни хемиски компоненти потребни за изградба на молекулата РНК.
Истражувањето објавено во „Nature Geoscience“ покажало и дека во примероците има различни видови шеќери, а нивниот состав дава дополнителни информации за хемиските процеси што се одвивале во раниот Сончев Систем.
Во друга анализа на примероците од Бену, објавена во списанието „Proceedings of the National Academy of Sciences“ во декември 2025 година, истражувачите потврдиле присуство на 14 од 20-те аминокиселини што ги користат живите организми за создавање протеини. Биле забележани и траги од триптофан, аминокиселина која претходно не била идентификувана во вонземски материјали, иако нејзиното присуство во ова истражување било оценето како прелиминарно.
Дали РНК била првата форма на живот?
Овие откритија се особено интересни во контекст на научната хипотеза позната како „светот на РНК“. Според неа, едни од најраните форми на живот можеби се потпирале на РНК како молекула способна истовремено да чува генетски информации и да учествува во хемиски реакции.
Денешните живи организми се потпираат на сложен систем во кој ДНК ја чува наследната информација, РНК учествува во нејзиното пренесување и извршување, а протеините ги вршат голем број функции неопходни за животот. Сепак, научниците сè уште истражуваат како можел да настане првиот систем способен за саморепродукција и еволуција.
Присуството на рибоза, нуклеобази, фосфати и аминокиселини во примероци од астероиди е важно токму затоа што покажува дека овие молекули можеле да се појават и без присуство на живи организми.
Астероидите Рјугу и Бену се остатоци од материјалот од кој се формирал Сончевиот Систем пред околу 4,5 милијарди години. Нивниот состав им овозможува на научниците да ги проучуваат хемиските процеси од периодот кога Земјата сè уште била во рана фаза на формирање.
Една од претпоставките е дека јаглеродно богатите астероиди, преку судири со раната Земја, можеле да достават органски молекули кои придонеле за создавање на условите во кои подоцна се појавил животот.
Сепак, ниту едно од овие откритија не претставува доказ дека животот започнал на астероид или дека постоел живот на Рјугу и Бену. Научниците засега потврдуваат нешто друго: хемиските компоненти од кои се изградени молекулите на животот можат да настануваат и да опстојуваат во вселената, без биолошки процеси.
Тоа отвора можност потеклото на животот на Земјата да не се истражува само преку најстарите карпи и фосили на нашата планета, туку и преку древните вселенски тела што ги зачувале трагите од хемијата на раниот Сончев Систем.










