ВЕСТИЗЕЛЕНАСВЕТ

Исчезнаа 186 од вкупно 240 езера во Турција, научниците во трка да го спасат она што остана

Четири од секои пет езера во Турција целосно исчезнаа како последица на климатските промени, неконтролираното црпење подземни води и изградбата на вештачки брани, оставајќи зад себе суви пустини и доведувајќи ги во опасност клучните светски миграциски коридори за птиците, пренесува Би-Би-Си.

Податоците се алармантни: дури 186 од вкупно 240 езера во земјата веќе се пресушени, додека речиси 80 отсто од вкупните водни ресурси на Турција се под постојана експлоатација. Експертите предупредуваат дека дури 88 проценти од територијата на државата се наоѓа под висок ризик од опустинување, а Турција би можела да се соочи со катастрофална суша веќе до 2030 година. Со оглед на тоа што речиси две третини од светските видови птици се во постојан пад, овие мочуришта се суштинска попатна станица за крилестите патувачи кои се движат меѓу Европа, Азија и Африка.

Борба за последното прибежиште на пеликаните

Во источна Турција, каде што се концентрирани 68 отсто од сите видови птици во земјата, екологот и орнитолог Чаган Шекерџиоглу и неговиот мал тим водат секојдневна битка да ги сочуваат преостанатите водени површини. Езерото Акташ, сместено директно на границата со Грузија, претставува последното место во земјата каде што сè уште истовремено доаѓаат и кадравиот и големиот бел пеликан.

„Ова е една од ретките среќни приказни за заштита на птиците“, објаснува Шекерџиоглу, истакнувајќи дека присуството на граничната војска го спречило локалното население да плови со чамци или да ги вознемирува гнездата. Дополнително, тимот успешно се изборил покрај новиот автопат кон Грузија да се постават високи звучни и визуелни бариери за да се спречи уривање на птиците во возилата.

Трагедијата на езерото Кујуџук

Сепак, не сите езера ја имаа таа судбина. Недалеку од ерменската граница, езерото Кујуџук – каде што во 2004 година престојуваа над 40.000 птици и дури 12 отсто од глобалната популација на лисеста патка – денес речиси и да не постои. Во 1997 година длабочината на езерото изнесувала 13 метри, додека до 2010 година таа паднала на едвај еден метар.

Главни виновници за ова сушење се дивите брани што земјоделците ги поставиле на дотодните реки за да напојат добиток, како и нелегалните бунари за вода. За да го спаси локалитетот, тимот на Шекерџиоглу успеал да издејствува уривање на нелегалните препреки и со помош на специјален бунар почнал да пумпа вода директно во езерото за да не се претвори во правлив песок.

Нови брани и неизвесна иднина

Сериозна закана демне и над истражувачката станица Арас, основана во 2006 година покрај истоимената река, каде волонтери секојдневно прстенат, мерат и евидентираат десетици видови птици. Новопланираниот голем хидролошки проект за браната Тузлуџа се заканува да потопи три села и целосно да ја збрише истражувачката станица и деликатниот екосистем.

„Езерата исчезнуваат затоа што луѓето секогаш сакаат повеќе вода. Кога природата се натпреварува со луѓето за ресурси, природата секогаш губи. Пораката ‘ја чувам оваа вода за патките’ нема да ви донесе политички гласови“, констатира Шекерџиоглу, предупредувајќи дека времето за спас на биолошката разновидност незапирливо истекува.

Back to top button