Околу 60.000 мигранти преминаа од Мароко во шпанската северноафриканска енклава Сеута, при што најмалку 57 лица го загубија животот, објавија Би-Би-Си и Ројтерс. Шпанскиот премиер Педро Санчез ги обвини криминалните мрежи за трговија со луѓе, нарекувајќи го масовниот прилив „нарушување на територијалниот интегритет на Шпанија“.
Инцидентот уследи откако Врховниот суд на Шпанија пресуди дека мигрантите кои се запрени на море при обид да стигнат до Сеута или Мелиља не можат по кратка постапка да бидат вратени во Мароко. Санчез, за време на посетата на Сеута, истакна дека мафиите ја злоупотребиле и погрешно ја интерпретирале оваа пресуда. Како одговор на кризата, Шпанија ги распореди своите вооружени сили за да ја зајакне безбедноста во Сеута и во збратимениот град Мелиља, каде во текот на ноќта биле пријавени меѓу 300 и 400 нови обиди за преминување.
Хуманитарна криза и локални сведоштва
Претседателот на Сеута, Хуан Хесус Вивас, изјави дека бројот на новопристигнати изнесува околу 70 отсто од вкупното население на градот, кое брои 83.600 жители. Најголем дел од оние кои влегле во градот, кој од копнена Шпанија е одвоен преку Гибралтарскиот теснец, се млади мажи, но меѓу нив има и жени, деца, па дури и бебиња. Официјалните лица проценуваат дека најмалку 7.000 од мигрантите кои илегално ја преминале границата се малолетни. Сепак, шпанските власти соопштија дека до петокот вечерта над 48.000 лица доброволно се вратиле во Мароко.
Локалното население сведочи за хаотични сцени откако граничните контроли очигледно попуштиле. Жителот Виктор Ортиз Сотомајор ја опиша ситуацијата за британскиот јавен сервис:
„Никогаш не сум видел нешто слично. Градот е преполн со имигранти, на секој плоштад и улица, главно бараат храна. Имаше само неколку отворени продавници, но на крајот полицијата ги советуваше да затворат поради огромниот прилив на луѓе. Семејството и јас седиме дома и се плашиме да излеземе.“
Европски дипломатски тензии
Овој настан предизвика остри реакции и дипломатски раздор низ Европа. Италијанската премиерка Џорџа Мелони ги опиша сликите од Сеута како „шокантни“ и нагласи дека ваквата неконтролирана имиграција претставува безбедносна закана за Европа. Како одговор, Италија го суспендираше договорот за слободно движење од Шенген зоната со Шпанија, мерка која ефективно ќе значи дополнителни проверки за патниците на летовите. Шпанскиот министер за надворешни работи ваквата одлука ја нарече „несоодветна“ за партнерска земја од која се очекува солидарност, по што го повика италијанскиот амбасадор во Мадрид на разговор.
Претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, порача дека сцените од Сеута се „неприфатливи“ и мора веднаш да запрат. Поддршка за привремена суспензија на Шпанија од Шенген зоната побара и Андреј Бабиш од Чешка, додека германскиот канцелар Фридрих Мерц побара од Мароко веднаш да ги прими назад илегалните мигранти. Американскиот претседател Доналд Трамп ситуацијата ја нарече „катастрофа“ предизвикана од слаби закони и лошо менаџирање.
Комплексното минато на Сеута и нејзиниот стратешки статус
Сеута има богата и комплексна историја која се должи на нејзината исклучителна стратешка положба на влезот од Средоземното Море, кај Гибралтарскиот теснец. Низ вековите, оваа територија била под контрола на различни цивилизации, почнувајќи од Картагинците и Римјаните, кои градот го нарекувале „Септем Фратрес“ (Седум браќа) поради седумте рида во областа. Подоцна, градот преминува под власт на Византијците, а во осмиот век станува дел од исламскиот свет за време на маварските освојувања. Клучна историска пресвртница за Сеута се случува во 1415 година, кога Португалија го освојува градот, настан кој во историографијата често се смета за почеток на големата португалска поморска експанзија и колонијална ера.
Преминот на Сеута под шпанска контрола започнува за време на Ибериската унија (1580–1640), кога круните на Шпанија и Португалија биле привремено обединети. По распадот на оваа унија и обновувањето на португалската независност, локалното раководство на Сеута одлучило да остане лојално на шпанскиот крал, а овој статус бил формално потврден со Договорот од Лисабон во 1668 година. Од тогаш, градот континуирано е под шпански суверенитет, а во 1995 година доби статус на автономна шпанска територија, иако соседно Мароко до ден-денес официјално полага историски и геополитички права врз оваа северноафриканска енклава.
Редакција Брц





