
Не секоја попреченост може да се забележи на прв поглед. Токму од таа потреба во 2016 година на лондонскиот аеродром „Гетвик“ започна иницијативата Hidden Disabilities Sunflower, денес глобално препознатлив систем со зелен ланец и жолти сончогледи, преку кој лицата со невидливи попречености можат дискретно да покажат дека можеби им е потребна дополнителна поддршка, повеќе време или појасна комуникација. „Гетвик“ потврдува дека бил првиот британски аеродром што ја вовел оваа ознака, првично за патници со аутизам, деменција и други невидливи попречености.
Иницијативата не е систем за „докажување“ попреченост, ниту пак дава право на автоматски приоритет, прескокнување редици или други поволности. Нејзината главна цел е комуникациска: лицето само одлучува дали сака да го носи симболот, а персоналот во организациите што го препознаваат треба да знае дека можеби е потребно да понуди трпение, помош или дополнително објаснување. Во меѓународните насоки за користење на Sunflower јасно се нагласува дека симболот е доброволен и дека корисникот може да сподели онолку лични информации колку што самиот сака.
Кој може да го користи?
Hidden Disabilities Sunflower е наменет за лица со состојби што не се веднаш видливи за околината. Тоа може да вклучува аутизам, ADHD, оштетување на слухот или видот, хронична болка, невролошки состојби, потешкотии во учењето, ментално здравје, дијабетес, астма и други долготрајни состојби што можат значително да влијаат врз секојдневното функционирање.
Важно е дека лицето не мора јавно да ја објаснува својата состојба секогаш кога ќе побара поддршка. Самото носење на сончогледот служи како тивок сигнал дека одредена ситуација, како аеродромска контрола, гужва, силна бучава, промена на рутина или сложена комуникација, може да биде потешка отколку што изгледа.
Како започна иницијативата?
Во 2016 година тимот за пристапност на „Гетвик“ веќе им помагал на стотици илјади патници годишно, но препознал дека дел од нив имаат потреби што не се очигледни. По консултации со советодавни групи и организации, бил избран зелен ланец со жолт сончоглед како дискретен и позитивен знак. Симболот требало да асоцира на самодоверба, раст, сила и позитивност.
Од 2016 до 2018 година системот се проширил на сите поголеми британски аеродроми, а потоа и на железнички компании, супермаркети, банки, болници, кина, спортски објекти и други јавни простори.
Каде се користи денес?
Денес Hidden Disabilities Sunflower се користи ширум светот. Официјалната мрежа има присуство во Европа, Северна и Јужна Америка, Австралија, Нов Зеланд, Блискиот Исток и други региони, а членови се аеродроми, банки, компании, универзитети, туристички оператори, здравствени институции и јавни служби.
Меѓу организациите што официјалната страница ги наведува како членови или партнери се Heathrow Airport, Adelaide Airport, LEGO, Walgreens Boots Alliance и Danske Bank, а мрежата постојано се проширува со нови институции и компании.
Како треба да реагира персоналот?
Еден од најважните аспекти на иницијативата е обуката. Самото носење на ланецот не е доволно ако персоналот не знае како да постапи. Препораката е да не се прават претпоставки за лицето, туку едноставно и со почит да се праша дали му е потребна помош.
Поддршката може да значи:
- повеќе време за да се одговори на прашање;
- појасни и пократки инструкции;
- придружба до одредена локација;
- намалување на непотребен стрес во гужва;
- трпение при комуникација;
- тивок простор, доколку е достапен;
- објаснување на следните чекори во некоја процедура.
Токму затоа лондонските транспортни и јавни институции нагласуваат дека Sunflower мора да биде придружен со соодветна обука на вработените, за симболот навистина да има практична вредност.
Не секоја попреченост е видлива
Hidden Disabilities Sunflower е едноставен симбол, но зад него стои важна промена во начинот на кој се разбира пристапноста. Инклузијата не значи само рампа, лифт или пристапен тоалет. Таа значи и разбирање дека некој можеби има сериозна тешкотија која не може да се види.
Системот им овозможува на лицата сами да одлучат дали сакаат да ја направат својата потреба за поддршка видлива, без да бидат принудени да откриваат дијагноза или приватни медицински информации.
Од една мала иницијатива на аеродром во 2016 година, сончогледот прерасна во меѓународен симбол на една едноставна порака: не секоја попреченост е видлива, но секоја потреба за поддршка заслужува да биде разбрана.
Редакција Брц
