Студенти и граѓани вчера повторно излегоа на улиците во Белград, Нови Сад и Ниш, одбележувајќи 22 месеци од уривањето на бетонската настрешница на Железничката станица во Нови Сад, во која загинаа 16 лица. Во повеќе градови точно во 11:52 часот, времето кога се случи трагедијата на 1 ноември 2024 година, беа одржани 16 минути молк – по една минута за секоја од жртвите, јавуваат српските медиуми.
Во Белград вечерта студентите и граѓаните тргнаа од Савскиот плоштад кон железничката станица „Белград центар“ – Прокоп, каде повторно им беше оддадена почит на загинатите.
Во Нови Сад учесниците маршираа кон железничката станица, а во текот на комеморацијата имињата на 16-те жртви биле читани едно по едно, пренесува N1.
Во Ниш собирот се одржа под пораката „Сè уште е 11:52“, симболично потсетување дека за студентите и граѓаните случајот не може да биде затворен сè додека не се утврди одговорноста.
Од комеморација до едно од најголемите протестни движења во Србија
Уривањето на настрешницата на реконструираната железничка станица во Нови Сад предизвика протестен бран кој одамна ја надмина самата трагедија.
Студентите првично бараа целосно објавување на документацијата за реконструкцијата на станицата, кривична и политичка одговорност, постапки против лицата што напаѓаа демонстранти и поголемо финансирање на универзитетите. Со текот на времето протестите прераснаа во пошироко антикорупциско движење со барања за институционална одговорност и транспарентност.
Парламентарното собрание на Советот на Европа во својот извештај годинава оцени дека трагедијата предизвикала масовно антикорупциско движење предводено главно од студенти, кое потоа се проширило низ Србија.
Иако интензитетот на протестите се менуваше, студентите продолжуваат секој први во месецот да го одбележуваат датумот на трагедијата.
Една студентка од Електронскиот факултет во Ниш вчера изјави дека борбата започнала со барање правда за загинатите и дека токму затоа студентите продолжуваат да се собираат секој месец.
Обвинение против 13 лица, но без пресуда
И судската постапка во меѓувреме помина низ повеќе фази.
Апелацискиот суд во Нови Сад во јули ја потврди обвинителната постапка во која се опфатени 13 лица, меѓу кои поранешниот министер за градежништво, сообраќај и инфраструктура Горан Весиќ и поранешни и актуелни функционери и лица поврзани со железничката инфраструктура и градежните работи.
Со одлуката се создадени услови кривичната постапка да продолжи пред надлежниот суд.
Обвинетите, во зависност од нивната улога, се товарат за тешки дела против општата сигурност поврзани со предизвикување општа опасност и со непрописно или неправилно изведување градежни работи.
До денеска, сепак, нема правосилна судска пресуда со која е утврдена индивидуална кривична одговорност за смртта на 16-те лица.
Токму бавноста на постапката останува една од главните причини студентите и граѓанските иницијативи да продолжат со јавниот притисок.
Меѓу жртвите и Васко Саздовски од Свети Николе
Трагедијата во Нови Сад има и директна врска со Македонија.
Меѓу 16-те загинати беше Васко Саздовски, роден во 1979 година, државјанин на Македонија од Свети Николе. Неговото име вчера повторно беше меѓу имињата на жртвите на кои им беше оддадена почит.
При уривањето на настрешницата 14 лица загинаа веднаш, а уште две подоцна им подлегнаа на повредите. Едно лице ја преживеа несреќата со тешки повреди.
Дваесет и два месеци подоцна, железничката станица во Нови Сад останува повеќе од место на трагедија.
За студентското движење таа стана симбол на барањето институциите да објаснат како бил реконструиран објектот, кој бил одговорен за работите и кој треба да одговара за пропустите што довеле до смртта на 16 луѓе.
Вчерашните 16 минути молк не беа само одбележување на уште еден месец од трагедијата туку и порака дека протестното движење во Србија, 22 месеци подоцна, сè уште не ја смета приказната за завршена.
Ј. Ѓ.




