Американскиот претседател Доналд Трамп потпиша две нови извршни наредби со кои се обидува повторно да го ограничи автоматското стекнување американско државјанство по раѓање и да ја засили борбата против таканаречениот „туризам за породување“, само неколку недели откако Врховниот суд на САД го поништи неговиот претходен обид за ограничување на ова уставно право. За новите мерки известија Ројтерс и други американски медиуми, додека Белата куќа ги објави целосните текстови на наредбите.
Првата наредба се обидува да го стесни кругот на деца родени во САД кои автоматски ќе се сметаат за американски државјани, но овојпат мерката е формулирана потесно од претходната. Администрацијата тврди дека постојат категории што не се опфатени со уставната гаранција, меѓу кои случаи поврзани со измама при влез во земјата и други исклучоци што, според Белата куќа, се признаени во американското право.
Втората извршна наредба е директно насочена кон „birth tourism“, односно практиката странски државјанки да патуваат во САД со намера таму да се породат, со што нивното дете би стекнало американско државјанство. Наредбата им наложува на Стејт департментот и Министерството за внатрешна безбедност да ги заострат правилата за визи, влез во земјата и санкции против лица или компании што посредуваат во вакви аранжмани.
Новите мерки доаѓаат по значаен судски пораз за администрацијата. На 30 јуни Врховниот суд, со мнозинство од шест спрема три, утврди дека Четиринаесеттиот амандман гарантира американско државјанство на децата родени на територијата на САД, вклучително и кога нивните родители се без регулиран статус или престојуваат привремено во земјата. Судот заклучи дека претходната извршна наредба на Трамп од јануари 2025 година не може да го укине тоа право.
Одлуката се повика и на долгогодишната правна традиција, вклучително и пресудата „United States v. Wong Kim Ark“ од 1898 година, според која речиси секој роден на американска територија и под американска јурисдикција стекнува државјанство. Исклучоците историски се ограничени, на пример за деца на странски дипломати.
Трамп, пак, тврди дека системот се злоупотребува и дека „туризмот за породување“ создава поттик за имиграциски измами. Белата куќа ги претстави новите мерки како обид да се заштитат „значењето и вредноста“ на американското државјанство.
Новите наредби речиси сигурно ќе се соочат со нови судски тужби. Американската унија за граѓански слободи и други организации веќе најавија дека повторниот обид на администрацијата ќе биде оспорен, бидејќи, според нив, извршната власт не може со претседателска наредба да го менува опфатот на Четиринаесеттиот амандман.
Со тоа спорот околу државјанството по раѓање повторно се враќа во центарот на американската имиграциска и уставна дебата, само нешто повеќе од еден месец по пресудата со која Врховниот суд ја потврди неговата широка примена.
Алтернативни наслови: „Трамп со нов обид да го ограничи државјанството по раѓање по поразот пред Врховниот суд“; „Белата куќа го засилува ударот врз ‘туризмот за породување’“; „Нови наредби на Трамп отвораат нов судир околу Четиринаесеттиот амандман“.
Редакција Брц










