ВЕСТИВИЗЕЛЕНАИМПУЛСИТ
Во тренд

Бунт против дата-центрите на вештачката интелигенција: САД и Европа се соочуваат со отпор, Македонија бара инвеститори

Додека САД и Европа воведуваат мораториуми поради потрошувачката на струја и вода, Македонија преговара за дата-центри. Инвестициски скок или нов еколошки ризик?

Брзиот развој на вештачката интелигенција отвора нов фронт на судир меѓу технолошките компании и локалните заедници. Во САД и Европа, планираните дата-центри стануваат предмет на протести, судски постапки и политички расправи поради нивните потреби за електрична енергија, вода и земјиште.

Асошиејтед прес во август објави дека против изградбата на дата-центри во САД се обединуваат и групи со различни политички ставови. Земјоделци, еколошки организации, синдикати и локални жители изразуваат загриженост дека големите технолошки комплекси може да ги намалат водните резерви, да ја зголемат цената на електричната енергија и да го променат животот во малите населени места.

Еден од најновите примери доаѓа од округот Империјал во Калифорнија, каде што инвестицискиот проект за голем дата-центар предизвика силен отпор од жителите. Според истражувањето на „Гардијан“ објавено на 17 октомври, против проектот биле поведени повеќе судски постапки, а локалните власти вовеле и привремен мораториум за изградба на дата-центри.

Проектот предвидувал комплекс од околу 93.000 квадратни метри и приклучок со електрична моќност од 330 мегавати. Инвеститорот тврдел дека објектот ќе донесе работни места и економски придобивки, но жителите предупредувале на недостиг од вода, влијанието врз локалниот екосистем, бучавата и оптоварувањето на електричната мрежа.

Судот наложил проектот да помине низ целосна еколошка процена пред да продолжи.

Слични несогласувања има и во Франција. Проектот на „Гугл“ во Етрешек, во централниот дел на земјата, предвидува комплекс на земјиште од околу 195 хектари, со потребна електрична моќност до 1,2 гигавати. Земјоделци, жители и еколошки активисти се противат на зафаќањето земјоделско земјиште и потенцијалното влијание врз водните ресурси. На 17 октомври биле најавени протести и јавни дискусии за проектот.

Колку чинат алгоритмите во струја и вода?

Дата-центрите се клучна инфраструктура за клауд-услугите и вештачката интелигенција. Во нив работат сервери кои обработуваат огромни количества податоци, а за нивното функционирање се потребни електрична енергија и системи за ладење.

Проблемот за локалните заедници не е само потрошувачката на самите објекти, туку и прашањето кој ќе ги финансира потребните енергетски приклучоци, како ќе се влијае врз сметките за електрична енергија и дали ќе има доволно вода во подрачјата што веќе се соочуваат со суши.

„Дојче веле“ во септември објави анализа за отпорот кон дата-центрите во Европа, каде што владите истовремено се обидуваат да привлечат технолошки инвестиции и да ја зајакнат дигиталната независност на континентот.

Македонија разговара со шест компании за дата-центри

Развојот на дата-центрите во Македонија сè уште е во фаза на најави и разговори со потенцијални инвеститори.

Пехчево кажа „не“ на дата-центарот: Што навистина добива, а што ризикува Македонија од инфраструктурата за вештачка интелигенција?

Владата најави дека разговара со шест компании за потенцијални инвестиции во дата-центри. Премиерот Христијан Мицкоски на 19 септември соопшти дека меѓу нив е и „Рамбл“, компанијата поврзана со Крис Павловски, додека имињата на останатите пет компании не беа објавени. Во оваа фаза не станува збор за шест договорени инвестиции, туку за разговори.

Министерот за дигитална трансформација Стефан Андоновски на 24 септември изјави дека се разгледува и приватна инвестиција со почетна вредност од најмалку 100 милиони долари, со можност вкупната вредност да надмине 500 милиони долари. Тоа е потенцијална инвестиција, а не веќе обезбедено финансирање.

Паралелно, Владата планира национален дата-центар за државните институции. За проектот се предвидени 20 милиони евра во рамките на Планот за раст на Европската Унија, вклучително и грант од 30 проценти. Според објавените информации, целта е изградбата да започне во 2027 година, зависно од финансирањето и потребните постапки. Капацитетот на овој државен објект е планиран на помалку од еден мегават, што го разликува од потенцијалните големи приватни комплекси.

Мицкоски изјави дека се разгледуваат системи за воздушно и фреонско ладење, додека Андоновски негираше дека е одобрена приватна инвестиција со приклучок од 100 мегавати и право на користење вода од Вардар. Министерството соопшти дека секој приватен проект ќе мора да ги помине потребните технички, водостопански и еколошки процедури.

Конкретните инвестиции, нивните локации, потребите за електрична енергија и влијанието врз водните ресурси ќе зависат од проектите што евентуално ќе добијат одобрение.

СДСМ бара транспарентност и предупредува на ризици за водата и струјата

Опозициската СДСМ се спротивставува на најавените големи приватни дата-центри без претходно објавување на договорите, инвеститорите и процените за потрошувачката на ресурси.

Претседателот на партијата, Венко Филипче, на 18 септември изјави дека ваквите објекти може да ја загрозат водата за наводнување, да го зголемат притисокот врз електроенергетскиот систем и да го ограничат просторот за други индустриски инвестиции. СДСМ прашува колку работни места ќе бидат отворени и кој ќе ги сноси трошоците за потребната инфраструктура. Партијата нагласува дека не е против технолошкиот развој, туку бара инвестициите да бидат во јавен интерес.

Развојна инфраструктура или дополнителен притисок врз ресурсите?

Во анализата на „Дојче веле“ од 31 јули, дебатата во Македонија е претставена како судир меѓу потребата од современа дигитална инфраструктура и прашањата за нејзиното влијание врз енергетиката, водата и локалните заедници.

Министерот за дигитална трансформација Стефан Андоновски ја брани изградбата на национален дата-центар како начин за обединување на државните податоци, подобрување на кибербезбедноста и поефикасно користење на опремата. Во интервју за МИА, тој исто така тврди дека приватните центри може да привлечат високообразовани инженери и инвестиции во обновливи извори на енергија.

Од друга страна, ДОМ и Левица бараат јасни податоци за потребите од струја и вода, задолжителни процени за животната средина и јавни консултации пред одобрување на проектите.

Додека светот веќе влече кочница и бара построги еколошки филтри, за Македонија дилемата останува отворена: дали новите дата-центри ќе бидат технолошки скок или дополнителен товар врз и онака кревките енергетски и водни ресурси.

Ј. Ѓ.

Поврзани вести

Back to top button